Cloud Computing hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp ra sao?

Theo NIST SP 800-145, một dịch vụ cloud được đặc trưng bởi 5 yếu tố cốt lõi: tự phục vụ theo nhu cầu, truy cập mạng rộng, dùng chung nhóm tài nguyên, co giãn nhanh và dịch vụ được đo lường. Chính các đặc tính này tạo ra mối liên hệ trực tiếp giữa Cloud Computing và khả năng chuyển đổi cách doanh nghiệp phát triển sản phẩm, vận hành hệ thống và sử dụng dữ liệu.

Điểm cần phân biệt là chuyển lên cloud không đồng nghĩa với đã chuyển đổi số. Cloud là nền tảng hỗ trợ. Chuyển đổi số chỉ tạo ra giá trị khi doanh nghiệp đồng thời thay đổi quy trình, cách ra quyết định, kiến trúc ứng dụng, quản trị dữ liệu và năng lực của đội ngũ.

Cloud Computing tạo nền tảng linh hoạt cho chuyển đổi số

Trong mô hình hạ tầng truyền thống, doanh nghiệp thường phải dự báo trước nhu cầu, mua máy chủ, triển khai thiết bị, cấu hình hệ thống và duy trì công suất dự phòng. Khoảng thời gian từ khi phát sinh nhu cầu đến khi có tài nguyên sẵn sàng có thể làm chậm các sáng kiến số.

Cloud thay đổi cơ chế này bằng khả năng cấp phát tài nguyên theo yêu cầu. Máy chủ ảo, lưu trữ, cơ sở dữ liệu, nền tảng phân tích hoặc nhiều dịch vụ ứng dụng có thể được tạo thông qua cổng quản trị hoặc API thay vì chờ một chu kỳ mua sắm phần cứng hoàn chỉnh.

Đây là lý do tính linh hoạt của cloud có ý nghĩa đối với chuyển đổi số. Khi một nhóm sản phẩm cần thử một dịch vụ mới, doanh nghiệp có thể tạo môi trường thử nghiệm, đánh giá kết quả rồi mở rộng hoặc loại bỏ tài nguyên. Chi phí và thời gian cho một thử nghiệm thất bại vì thế có khả năng thấp hơn so với trường hợp phải đầu tư hạ tầng cố định ngay từ đầu.

NIST gọi đặc tính này là on-demand self-service và rapid elasticity. Hai đặc tính đó giải thích vì sao cloud có thể biến hạ tầng từ một ràng buộc tương đối cứng thành nguồn lực có khả năng thích ứng nhanh hơn với nhu cầu kinh doanh.

Tuy nhiên, tốc độ cấp phát hạ tầng không tự động làm doanh nghiệp linh hoạt. Nếu mỗi thay đổi vẫn phải qua quy trình phê duyệt dài, triển khai thủ công hoặc phụ thuộc vào hệ thống cũ khó tích hợp, lợi thế kỹ thuật của cloud sẽ bị giảm đáng kể.

Cloud rút ngắn vòng đời phát triển sản phẩm và dịch vụ số

Chuyển đổi số thường đòi hỏi doanh nghiệp liên tục đưa ra tính năng mới, kết nối kênh bán hàng, tự động hóa quy trình hoặc xây dựng các dịch vụ dựa trên dữ liệu. Cloud hỗ trợ quá trình này bằng cách giảm số công việc hạ tầng mà đội phát triển phải tự xây dựng và vận hành.

Thay vì tự thiết lập toàn bộ máy chủ, hệ điều hành, cơ sở dữ liệu và công cụ vận hành, doanh nghiệp có thể sử dụng các lớp dịch vụ như IaaS, PaaS hoặc SaaS tùy mức kiểm soát cần thiết. NIST phân loại cloud thành 3 mô hình dịch vụ chính là Software as a Service, Platform as a Service và Infrastructure as a Service.

Cơ chế này tạo ra một thay đổi quan trọng: nguồn lực kỹ thuật có thể được chuyển từ việc duy trì những thành phần hạ tầng phổ biến sang phát triển chức năng tạo khác biệt cho khách hàng và quy trình kinh doanh.

Ví dụ, một dự án phân tích dữ liệu không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc mua máy chủ và tự xây toàn bộ hệ quản trị dữ liệu. Nhóm dự án có thể sử dụng dịch vụ lưu trữ, xử lý và phân tích đã được cung cấp trên cloud, sau đó tập trung nhiều hơn vào dữ liệu, mô hình nghiệp vụ và trải nghiệm người dùng.

Microsoft Cloud Adoption Framework cũng xem việc áp dụng cloud là một quá trình gồm chiến lược, lập kế hoạch, chuẩn bị môi trường, di chuyển, hiện đại hóa, quản trị, bảo mật và vận hành chứ không phải một hoạt động di chuyển hạ tầng đơn lẻ.

Vì vậy, lợi ích về tốc độ lớn nhất thường xuất hiện khi doanh nghiệp không chỉ “đưa hệ thống cũ lên cloud”, mà còn tận dụng tự động hóa, dịch vụ được quản lý và phương pháp phát triển phù hợp với môi trường cloud.

Khả năng mở rộng giúp doanh nghiệp thích ứng với nhu cầu biến động

Một hệ thống số hiếm khi có tải sử dụng cố định. Website thương mại điện tử có thể tăng truy cập trong một chiến dịch lớn; hệ thống xử lý dữ liệu có thể cần nhiều tài nguyên vào cuối ngày; một ứng dụng mới lại chưa thể dự báo chính xác lượng người dùng.

Nếu hạ tầng được thiết kế theo công suất cố định, doanh nghiệp đứng trước hai khả năng: mua dư tài nguyên để đề phòng tải cao hoặc mua thiếu và chấp nhận nguy cơ quá tải.

Cloud giảm mâu thuẫn này nhờ khả năng mở rộng và thu hẹp tài nguyên theo nhu cầu. NIST xác định rapid elasticity là một trong 5 đặc tính thiết yếu của Cloud Computing: tài nguyên có thể được cấp phát và giải phóng nhanh, trong một số trường hợp theo cơ chế tự động.

Trong chuyển đổi số, khả năng đó đặc biệt có giá trị khi quy mô sử dụng chưa chắc chắn. Doanh nghiệp có thể bắt đầu với lượng tài nguyên nhỏ hơn, theo dõi mức sử dụng thực tế rồi tăng dần khi sản phẩm được thị trường chấp nhận.

Khả năng mở rộng cũng không nên được hiểu là “cloud sẽ tự giải quyết mọi vấn đề hiệu năng”. Ứng dụng chỉ có thể scale tốt nếu kiến trúc, cơ sở dữ liệu, mạng và các thành phần phụ thuộc được thiết kế phù hợp. Một ứng dụng nguyên khối có điểm nghẽn ở cơ sở dữ liệu vẫn có thể gặp giới hạn dù chạy trên hạ tầng cloud rất lớn.

Vì vậy, cloud cung cấp năng lực co giãn, còn khả năng khai thác năng lực đó phụ thuộc vào thiết kế của hệ thống.

Mô hình đo lường tài nguyên giúp kiểm soát và tối ưu chi phí CNTT

Một đóng góp khác của Cloud Computing đối với chuyển đổi số là thay đổi cách doanh nghiệp tiêu thụ tài nguyên CNTT.

Trong mô hình sở hữu hạ tầng, doanh nghiệp thường phải đầu tư công suất trước khi biết chính xác mức sử dụng trong tương lai. Máy chủ đã mua vẫn phát sinh chi phí vốn, vận hành, điện, không gian và bảo trì kể cả khi mức sử dụng thấp.

Cloud sử dụng cơ chế measured service: mức sử dụng tài nguyên được theo dõi và có thể được đo lường theo loại dịch vụ. Đây là một trong 5 đặc tính cloud theo NIST.

Nhờ đó, doanh nghiệp có thể liên hệ mức tiêu thụ công nghệ với workload, sản phẩm hoặc bộ phận cụ thể tốt hơn. Về mặt quản trị, đây là tiền đề cho các hoạt động như phân bổ chi phí, theo dõi ngân sách và loại bỏ tài nguyên không còn cần thiết.

Điều này không có nghĩa cloud luôn rẻ hơn hệ thống tại chỗ. Nếu tài nguyên bị cấp phát quá mức, không được tắt khi nhàn rỗi, lưu trữ tăng không kiểm soát hoặc kiến trúc phát sinh lượng truyền dữ liệu lớn, hóa đơn cloud có thể cao hơn dự kiến. Microsoft hiện cũng đưa cost efficiency, resiliency và security vào các yếu tố cần xem xét khi xây dựng chiến lược cloud, đồng thời cảnh báo về rủi ro chi phí ngoài dự kiến khi việc áp dụng thiếu phối hợp.

Do đó, lợi thế chính không phải là “chi phí chắc chắn thấp”, mà là khả năng biến chi phí thành dữ liệu có thể đo, theo dõi và tối ưu sát hơn với mức sử dụng thực tế.

Cloud tạo điều kiện kết nối dữ liệu, ứng dụng và quy trình số

Chuyển đổi số không chỉ cần hạ tầng linh hoạt mà còn cần dữ liệu và ứng dụng có khả năng phối hợp với nhau. Khi dữ liệu nằm trong nhiều hệ thống tách biệt, việc xây dashboard quản trị, tự động hóa hành trình khách hàng hoặc triển khai phân tích nâng cao trở nên khó khăn.

Các nền tảng cloud cung cấp nhiều lớp dịch vụ cho lưu trữ, cơ sở dữ liệu, tích hợp, phân tích và xử lý dữ liệu. Khi được thiết kế trong một kiến trúc thống nhất, chúng giúp doanh nghiệp tạo các luồng dữ liệu dùng chung cho nhiều ứng dụng thay vì tiếp tục hình thành những “ốc đảo dữ liệu” mới.

Ý nghĩa đối với chuyển đổi số nằm ở tốc độ khai thác dữ liệu. Một nguồn dữ liệu được chuẩn hóa và quản trị tốt có thể phục vụ báo cáo vận hành, ứng dụng khách hàng, tự động hóa và các mô hình phân tích mà không phải xây lại toàn bộ nền tảng cho từng dự án.

Cloud cũng hỗ trợ truy cập tài nguyên qua mạng trên nhiều loại thiết bị — đặc tính broad network access trong mô hình NIST. Điều này tạo nền tảng kỹ thuật cho các quy trình làm việc phân tán và các ứng dụng số cần được truy cập từ nhiều địa điểm.

Giới hạn nằm ở chất lượng quản trị. Chuyển dữ liệu lên cloud nhưng không chuẩn hóa quyền truy cập, chất lượng dữ liệu, danh mục dữ liệu và trách nhiệm sở hữu có thể chỉ chuyển sự phân mảnh từ trung tâm dữ liệu truyền thống sang một môi trường mới.

Cloud chỉ tạo giá trị chuyển đổi số khi đi cùng quản trị, bảo mật và thay đổi vận hành

Sai lầm phổ biến là xem dự án cloud như mục tiêu cuối cùng: di chuyển càng nhiều hệ thống lên cloud thì mức độ chuyển đổi số càng cao. Trên thực tế, số workload đã di chuyển không cho biết doanh nghiệp đã cải thiện trải nghiệm khách hàng, giảm thời gian đưa sản phẩm ra thị trường hay tăng hiệu quả vận hành đến đâu.

Một chiến lược cloud cần bắt đầu từ kết quả kinh doanh cần đạt. Microsoft Cloud Adoption Framework nhấn mạnh việc liên kết sáng kiến cloud với mục tiêu có thể đo lường, đồng thời thiết lập các nguyên tắc về đầu tư, quản trị, bảo mật và vận hành cho các nhóm workload.

Với doanh nghiệp, điều này có thể được chuyển thành một số nhóm chỉ số thực tế:

·         Thời gian từ khi yêu cầu đến khi môi trường hoặc tính năng được đưa vào sử dụng

·         Thời gian phát hành phiên bản mới

·         Khả năng đáp ứng khi tải tăng hoặc giảm

·         Chi phí cho từng workload, sản phẩm hoặc giao dịch

·         Mức độ sẵn sàng và thời gian khôi phục dịch vụ

·         Tỷ lệ quy trình triển khai và vận hành được tự động hóa

Các chỉ số này có giá trị hơn việc chỉ đo số lượng máy chủ đã chuyển lên cloud, vì chúng phản ánh trực tiếp sự thay đổi về năng lực kinh doanh và vận hành.

Doanh nghiệp cũng cần tính đến các giới hạn như yêu cầu pháp lý về dữ liệu, hệ thống cũ khó hiện đại hóa, phụ thuộc nhà cung cấp, thiếu kỹ năng cloud và nguy cơ chi phí tăng ngoài kiểm soát. Trong một số trường hợp, kiến trúc hybrid có thể phù hợp hơn việc chuyển toàn bộ hệ thống lên public cloud. NIST cũng xác định 4 mô hình triển khai gồm private, community, public và hybrid cloud, cho thấy cloud không đồng nghĩa với một phương án triển khai duy nhất.

Vì thế, câu hỏi quan trọng không phải “doanh nghiệp đã dùng cloud hay chưa”, mà là cloud có đang làm cho doanh nghiệp triển khai nhanh hơn, mở rộng dễ hơn, sử dụng dữ liệu hiệu quả hơn và kiểm soát tài nguyên tốt hơn hay không.

Cloud Computing hỗ trợ chuyển đổi số bằng cách thay đổi nền tảng vận hành công nghệ: tài nguyên được cung cấp theo nhu cầu, có thể mở rộng nhanh, đo lường được và được tiếp cận dưới dạng dịch vụ. Những đặc tính đó giúp doanh nghiệp giảm thời gian chuẩn bị hạ tầng, tăng tốc thử nghiệm, thích ứng với nhu cầu biến động và quản lý chi phí sát hơn với mức sử dụng.

Tuy nhiên, cloud chỉ là yếu tố hỗ trợ. Giá trị chuyển đổi số xuất hiện khi năng lực cloud được gắn với mục tiêu kinh doanh, kiến trúc ứng dụng phù hợp, dữ liệu có quản trị, bảo mật được thiết kế ngay từ đầu và quy trình vận hành được thay đổi tương ứng. Khi những điều kiện này được đáp ứng, Cloud Computing trở thành nền tảng giúp doanh nghiệp linh hoạt, mở rộng và đổi mới nhanh hơn thay vì chỉ là một địa điểm mới để đặt hệ thống CNTT.