Màng polyester có độc khi tiếp xúc thực phẩm không?

Điều đó cũng có nghĩa không nên suy luận rằng mọi loại màng mang tên “polyester” đều phù hợp để chạm trực tiếp vào thức ăn. Một màng PET công nghiệp, màng in, màng ghép hoặc vật liệu tái chế chưa được xác định phù hợp cho mục đích tiếp xúc thực phẩm không thể mặc nhiên được xem như bao bì thực phẩm. Ngược lại, cũng không có cơ sở để kết luận PET đạt yêu cầu tiếp xúc thực phẩm sẽ tự động gây độc khi được sử dụng đúng phạm vi đã được đánh giá.

Khi nào màng polyester có thể tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm?

Điều kiện quan trọng nhất là sản phẩm hoàn chỉnh phải phù hợp cho mục đích tiếp xúc thực phẩm dự kiến, thay vì chỉ dựa vào tên nguyên liệu PET.

FDA định nghĩa chất tiếp xúc thực phẩm khá rộng, bao gồm bao bì và các thành phần của bao bì. Vì vậy, với một cấu trúc màng thực tế, cần xem xét không chỉ lớp PET mà cả các thành phần có khả năng ảnh hưởng đến bề mặt tiếp xúc thực phẩm.

Khi lựa chọn màng polyester để tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, cần xác định tối thiểu:

• Màng được nhà sản xuất công bố cho ứng dụng tiếp xúc thực phẩm
• Loại thực phẩm mà vật liệu được phép tiếp xúc
• Nhiệt độ sử dụng hoặc xử lý cho phép
• Thời gian tiếp xúc dự kiến
• Màng là PET đơn lớp hay một cấu trúc ghép có keo, lớp phủ hoặc vật liệu khác
• Vật liệu tái chế, nếu có, có đáp ứng yêu cầu dành cho ứng dụng tiếp xúc thực phẩm hay không

Không nên coi cụm từ “food grade” in trên tài liệu bán hàng là bằng chứng duy nhất. Thông tin kỹ thuật, điều kiện sử dụng và hồ sơ phù hợp với quy định áp dụng mới là căn cứ quan trọng hơn để đánh giá một sản phẩm cụ thể.

Nhiệt độ có quyết định màng PET an toàn hay không?

Có. Nhưng không tồn tại một ngưỡng nhiệt độ duy nhất áp dụng cho mọi sản phẩm làm từ PET.

Các quy định của FDA cho thấy điều kiện sử dụng có thể khác nhau tùy loại polymer, thành phần và cấu trúc vật liệu. Ngay trong các hồ sơ liên quan đến PET tái chế, FDA ghi nhận những ứng dụng được đánh giá cho các điều kiện tiếp xúc khác nhau, từ bảo quản ở nhiệt độ phòng đến một số ứng dụng hot-fill. Vì vậy, khẳng định chung rằng “PET trên một nhiệt độ cố định sẽ trở nên độc” là quá đơn giản.

Cách sử dụng an toàn hơn là tuân theo đúng điều kiện nhiệt đã được nhà sản xuất xác nhận cho sản phẩm cụ thể.

Có nên dùng màng polyester để bọc thực phẩm đang rất nóng?

Không nên tự động sử dụng một màng PET thông thường cho thực phẩm nóng nếu tài liệu kỹ thuật không cho phép ứng dụng đó.

Một số cấu trúc PET có thể được thiết kế cho điều kiện nhiệt cao hơn, nhưng khả năng đó không thể suy ra chỉ từ tên “PET”. Màng bao bì thông thường và vật liệu được thiết kế chuyên biệt cho hot-fill hoặc quá trình nhiệt có thể có cấu trúc cũng như giới hạn sử dụng khác nhau. FDA cũng phân biệt các điều kiện sử dụng khi đánh giá vật liệu tiếp xúc thực phẩm.

Vì vậy, nếu không có thông tin xác nhận, nên để thực phẩm giảm nhiệt hoặc sử dụng bao bì được công bố rõ cho nhiệt độ cần dùng.

Có thể cho màng PET vào lò vi sóng không?

Không nên mặc định rằng màng polyester có thể dùng trong lò vi sóng.

“Làm từ PET” và “phù hợp với lò vi sóng” là hai vấn đề khác nhau. Khả năng chịu điều kiện gia nhiệt phải được xác định cho sản phẩm hoàn chỉnh và mục đích sử dụng cụ thể. Nếu nhà sản xuất không ghi rõ vật liệu phù hợp cho microwave hoặc điều kiện nhiệt tương ứng, không nên tự dùng màng để hâm nóng thực phẩm.

Thực phẩm dầu mỡ hoặc có tính axit có làm PET trở nên độc không?

Không thể kết luận đơn giản rằng cứ tiếp xúc với dầu mỡ hoặc thực phẩm có tính axit thì PET sẽ trở nên độc.

Trong đánh giá vật liệu tiếp xúc thực phẩm, loại thực phẩm là một biến số quan trọng vì môi trường tiếp xúc có thể ảnh hưởng đến khả năng di chuyển của các thành phần từ vật liệu sang thực phẩm. Quy định của EU vì thế sử dụng các điều kiện thử và chất mô phỏng thực phẩm phù hợp để đánh giá migration của vật liệu nhựa.

Điểm cần kiểm tra không phải “PET có chịu axit hay dầu hay không” theo nghĩa chung, mà là sản phẩm cụ thể có được xác nhận sử dụng với nhóm thực phẩm đó, tại nhiệt độ và thời gian dự kiến hay không.

Nếu tài liệu kỹ thuật chỉ cho phép tiếp xúc với thực phẩm khô hoặc điều kiện bảo quản nguội, không nên tự mở rộng phạm vi sang thực phẩm nhiều dầu, thực phẩm nóng hoặc điều kiện bảo quản khắc nghiệt hơn.

Rủi ro thôi nhiễm từ màng polyester cần hiểu như thế nào?

Vật liệu nhựa tiếp xúc với thực phẩm có thể có sự di chuyển của một lượng chất từ vật liệu sang thực phẩm. Chính vì vậy, hệ thống quản lý an toàn không dựa vào yêu cầu “không được có bất kỳ phân tử nào di chuyển”, mà thiết lập các giới hạn, điều kiện và phương pháp đánh giá nhằm bảo đảm việc sử dụng vật liệu không gây nguy cơ không chấp nhận được.

Regulation (EU) No 10/2011 quy định các yêu cầu đối với vật liệu và sản phẩm nhựa tiếp xúc thực phẩm, trong đó có giới hạn migration và các điều kiện thử.

Vì thế, khi đánh giá câu hỏi màng polyester có độc không, cần phân biệt:

• Sự hiện diện của một chất trong vật liệu không đồng nghĩa người sử dụng sẽ tiếp nhận chất đó ở mức gây hại
• Khả năng di chuyển có thể thay đổi theo vật liệu, nhiệt độ, thời gian và môi trường thực phẩm
• Sản phẩm đáp ứng yêu cầu tiếp xúc thực phẩm phải được đánh giá trong điều kiện sử dụng phù hợp
• Sử dụng ngoài phạm vi đã được đánh giá làm cho kết luận an toàn ban đầu không còn đủ cơ sở

Do đó, không nên sử dụng một phát hiện riêng lẻ về một chất hoặc một nghiên cứu trên loại bao bì khác để kết luận tất cả màng PET đều độc.

Màng polyester tái chế có an toàn khi tiếp xúc thực phẩm không?

PET tái chế không mặc nhiên là không an toàn, nhưng nguồn nguyên liệu và quá trình tái chế phải được kiểm soát phù hợp với mục đích tiếp xúc thực phẩm.

FDA có cơ chế đánh giá các quy trình tạo nhựa tái chế sau tiêu dùng dùng trong bao bì thực phẩm và đã công bố nhiều trường hợp PET tái chế được xem xét cho những điều kiện sử dụng cụ thể. Cơ quan này cũng nêu rằng một số quy trình tái chế PET có khả năng tạo vật liệu có độ tinh khiết thích hợp cho ứng dụng tiếp xúc thực phẩm.

Do đó, không nên áp dụng hai cách hiểu cực đoan:

• Không phải mọi rPET đều nguy hiểm
• Cũng không phải mọi rPET đều mặc nhiên phù hợp với thực phẩm

Nếu màng có thành phần PET tái chế, cần xác nhận vật liệu đó được sản xuất và kiểm soát cho mục đích tiếp xúc thực phẩm tương ứng.

Màng PET đạt yêu cầu cần đáp ứng những gì?

Tại Hoa Kỳ, PET và các thành phần dùng trong vật liệu tiếp xúc thực phẩm chịu các quy định hoặc cơ chế quản lý tương ứng của FDA. Cơ sở dữ liệu của FDA liệt kê polyethylene terephthalate cùng các quy định liên quan đối với ứng dụng tiếp xúc thực phẩm.

Tại Liên minh châu Âu, Regulation (EU) No 10/2011 áp dụng cho vật liệu và sản phẩm nhựa dự kiến tiếp xúc với thực phẩm. Quy định đặt ra các yêu cầu về thành phần, giới hạn di chuyển và đánh giá trong những điều kiện sử dụng xác định; văn bản này cũng đã được sửa đổi theo thời gian nên khi đánh giá hồ sơ cần sử dụng phiên bản áp dụng tại thời điểm hiện hành.

Tại Việt Nam, QCVN 12-1:2011/BYT là quy chuẩn về an toàn vệ sinh đối với bao bì, dụng cụ bằng nhựa tổng hợp tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm và vẫn được viện dẫn trong các hồ sơ kiểm nghiệm của cơ quan chuyên ngành.

Điều quan trọng là phải đánh giá đúng sản phẩm và đúng thị trường áp dụng, thay vì cho rằng một chứng nhận hoặc một tiêu chuẩn bất kỳ có thể thay thế cho mọi yêu cầu pháp lý.

Cách nhận biết màng polyester phù hợp để tiếp xúc thực phẩm

Khi cần quyết định một cuộn màng PET cụ thể có thể tiếp xúc trực tiếp với thức ăn hay không, nên ưu tiên hồ sơ của chính sản phẩm thay vì phán đoán bằng màu sắc, độ trong hoặc cảm giác bề mặt.

Có thể kiểm tra theo các điểm sau:

1. Xác nhận đúng mã sản phẩm và cấu trúc vật liệu
2. Kiểm tra nhà sản xuất có công bố ứng dụng tiếp xúc thực phẩm hay không
3. Đối chiếu loại thực phẩm được phép tiếp xúc
4. Đối chiếu nhiệt độ và thời gian sử dụng
5. Kiểm tra yêu cầu migration hoặc hồ sơ phù hợp với quy định áp dụng
6. Với màng ghép hoặc màng in, xác nhận toàn bộ cấu trúc phù hợp chứ không chỉ riêng lớp PET
7. Không sử dụng ngoài điều kiện được công bố nếu chưa có căn cứ kỹ thuật

Đặc biệt, không nên lấy ký hiệu PET hoặc mã nhận dạng vật liệu làm bằng chứng duy nhất rằng một bao bì phù hợp với mọi loại thực phẩm và mọi phương pháp gia nhiệt.

Những trường hợp không nên cho màng polyester tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm

Nên tránh hoặc yêu cầu xác minh thêm khi:

• Không xác định được nguồn gốc hoặc mã vật liệu
• Nhà cung cấp không xác nhận sản phẩm dùng cho tiếp xúc thực phẩm
• Không biết giới hạn nhiệt độ hoặc điều kiện sử dụng
• Màng vốn được sản xuất cho mục đích công nghiệp, in ấn hoặc ứng dụng không liên quan đến thực phẩm
• Bao bì có lớp mực, keo hoặc lớp phủ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nhưng chưa được xác nhận phù hợp
• Dùng màng trong lò vi sóng, gia nhiệt hoặc hot-fill dù nhà sản xuất không cho phép
• PET tái chế không có thông tin cho thấy vật liệu phù hợp với ứng dụng tiếp xúc thực phẩm

Trong các trường hợp trên, lựa chọn an toàn không phải là suy đoán dựa trên việc “PET vốn phổ biến trong bao bì”, mà là sử dụng một vật liệu có điều kiện sử dụng được xác định rõ.

Màng polyester không thể được kết luận là “có độc” chỉ dựa trên tên vật liệu PET. PET có thể được sử dụng cho bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm khi sản phẩm đáp ứng các yêu cầu an toàn tương ứng và được dùng trong đúng điều kiện đã xác định.

Điểm quyết định vì thế là màng PET cụ thể có được thiết kế và đánh giá cho loại thực phẩm, nhiệt độ và thời gian tiếp xúc thực tế hay không. Với sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có thông tin về ứng dụng food-contact hoặc bị sử dụng ngoài giới hạn nhiệt, không nên mặc định là an toàn chỉ vì nguyên liệu được ghi là polyester.