Những doanh nhân Việt Nam tiêu biểu và dấu ấn nổi bật

Vì vậy, danh sách dưới đây mang tính đại diện, không phải bảng xếp hạng chính thức. Các nhân vật được lựa chọn từ những lĩnh vực có ảnh hưởng rõ rệt đến nền kinh tế Việt Nam hiện nay, gồm công nghiệp – công nghệ, chuyển đổi số, hàng không và dinh dưỡng. Thành tựu của họ cũng được xem xét trong mối quan hệ với doanh nghiệp và đội ngũ mà họ lãnh đạo, thay vì quy toàn bộ kết quả của một tổ chức cho riêng một cá nhân.

Doanh nhân tiêu biểu được nhận diện qua những đóng góp nào?

Một doanh nhân có thể tạo ra lợi nhuận lớn nhưng chưa chắc đã tạo được ảnh hưởng rộng đối với nền kinh tế và xã hội. Tính tiêu biểu thường được thể hiện qua bốn lớp đóng góp.

Trước hết là năng lực kiến tạo doanh nghiệp. Doanh nhân phải xây dựng được tổ chức có sản phẩm, thị trường, công nghệ hoặc mô hình vận hành đủ sức cạnh tranh. Doanh thu và lợi nhuận là những chỉ báo quan trọng, nhưng cần được đặt cạnh khả năng duy trì tăng trưởng, quản trị rủi ro và đầu tư cho tương lai.

Lớp thứ hai là đóng góp cho sự phát triển của ngành. Một doanh nghiệp có thể thay đổi cách người dân tiếp cận hàng không, thúc đẩy phổ cập công nghệ, hình thành ngành sản xuất mới hoặc nâng cao tiêu chuẩn của thị trường thực phẩm. Khi đó, tác động không dừng lại ở phạm vi doanh nghiệp mà lan sang nhà cung cấp, người lao động, đối thủ cạnh tranh và người tiêu dùng.

Lớp thứ ba là giá trị xã hội có thể kiểm chứng. Giá trị này có thể xuất hiện dưới dạng việc làm, đào tạo nhân lực, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ giáo dục, giảm phát thải hoặc mở rộng khả năng tiếp cận một dịch vụ thiết yếu.

Cuối cùng là khả năng đại diện cho năng lực của doanh nghiệp Việt Nam. Những doanh nhân đưa sản phẩm, thương hiệu và tri thức Việt Nam ra thị trường quốc tế góp phần làm thay đổi vị trí của khu vực tư nhân trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Phạm Nhật Vượng và tham vọng xây dựng ngành công nghiệp mới

Ông Phạm Nhật Vượng tạo dấu ấn nổi bật thông qua quá trình phát triển Vingroup từ một doanh nghiệp bất động sản – dịch vụ thành tập đoàn hoạt động trong công nghiệp, công nghệ, thương mại và các lĩnh vực xã hội.

Đóng góp đáng chú ý nhất trong giai đoạn hiện nay là chiến lược phát triển phương tiện giao thông điện. Năm 2025, VinFast giao 175.099 ô tô điện, bao gồm xe buýt điện, cùng hơn 406.000 xe máy điện tại thị trường trong nước. Bốn mẫu xe bán chạy nhất Việt Nam trong năm của doanh nghiệp đều thuộc VinFast, trong khi thị phần ô tô điện nội địa được báo cáo vượt 30%.

Tác động đối với năng lực công nghiệp Việt Nam

Giá trị của chiến lược này không chỉ nằm ở số lượng xe bán ra. Việc phát triển ô tô điện đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam tham gia đồng thời vào thiết kế sản phẩm, phần mềm, điện tử, pin, sản xuất, hậu mãi và hạ tầng sạc. Đây là những mắt xích có hàm lượng công nghệ và vốn lớn hơn nhiều ngành lắp ráp truyền thống.

Khi một doanh nghiệp nội địa theo đuổi chuỗi giá trị đó, tác động có thể lan sang các nhà cung cấp linh kiện, doanh nghiệp công nghệ và đội ngũ kỹ sư. Tuy nhiên, đóng góp dài hạn vẫn phụ thuộc vào khả năng nâng tỷ lệ nội địa hóa, kiểm soát chi phí, cải thiện chất lượng sản phẩm và xây dựng hoạt động kinh doanh bền vững. Quy mô đầu tư lớn không tự động đồng nghĩa với hiệu quả kinh tế.

Thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh

Phương tiện điện có thể giảm phát thải trực tiếp tại nơi vận hành, đặc biệt trong các đô thị đông dân. Theo ước tính được Vingroup công bố, lượng xe VinFast giao trong năm 2025 có thể giúp giảm khoảng 11,9 triệu tấn khí thải CO₂ trong quá trình vận hành. Đây là số liệu ước tính của doanh nghiệp và hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào cơ cấu nguồn điện, tuổi thọ phương tiện, quãng đường sử dụng và quá trình sản xuất pin.

Bên cạnh hoạt động kinh doanh, hệ sinh thái do Vingroup phát triển còn bao gồm y tế, giáo dục phổ thông, giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học. Giải thưởng VinFuture do ông Phạm Nhật Vượng và bà Phạm Thu Hương sáng lập, tài trợ hướng đến việc tôn vinh các công trình khoa học có khả năng cải thiện đời sống con người.

Dấu ấn của ông Phạm Nhật Vượng vì thế nằm ở việc đặt doanh nghiệp Việt Nam trước những mục tiêu công nghiệp và công nghệ có quy mô toàn cầu. Mặt khác, chính quy mô tham vọng này cũng tạo ra yêu cầu rất cao về vốn, quản trị và hiệu quả vận hành.

Trương Gia Bình và quá trình nâng vị thế ngành công nghệ Việt Nam

Ông Trương Gia Bình gắn liền với sự hình thành và phát triển của FPT, một trong những doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến ngành công nghệ thông tin Việt Nam. Dấu ấn của ông thể hiện ở việc chuyển FPT từ một công ty công nghệ trong nước thành doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, giải pháp số và sản phẩm công nghệ tại nhiều thị trường quốc tế.

Năm 2025, FPT đạt doanh thu khoảng 70.113 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế khoảng 13.044 tỷ đồng. Doanh thu chuyển đổi số từ thị trường nước ngoài đạt 16.751 tỷ đồng, tăng 16,8% so với năm trước. Những con số này cho thấy công nghệ Việt Nam không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa mà đã tham gia sâu hơn vào thị trường dịch vụ toàn cầu.

Biến tri thức thành sản phẩm và dịch vụ xuất khẩu

Đóng góp quan trọng của ông Trương Gia Bình là thúc đẩy mô hình xuất khẩu dựa trên năng lực trí tuệ. Khác với xuất khẩu tài nguyên hoặc sản phẩm thâm dụng lao động, dịch vụ công nghệ tạo giá trị dựa trên kỹ năng của kỹ sư, quy trình quản trị và tài sản trí tuệ.

FPT hiện tập trung vào trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, dữ liệu, an ninh mạng, bán dẫn và các nền tảng số. Năm 2025, doanh thu được ký mới từ các giải pháp AI và Cloud đạt khoảng 1.540 tỷ đồng; doanh thu đã ghi nhận đạt 913 tỷ đồng. Hệ sinh thái Made-by-FPT đạt doanh thu 2.672 tỷ đồng, tăng 19,1%.

Cơ chế tạo tác động ở đây khá rõ: khi doanh nghiệp làm chủ được công nghệ và thương mại hóa thành công, giá trị không chỉ nằm trong từng hợp đồng. Năng lực này còn tạo nhu cầu đào tạo nhân lực, hình thành đội ngũ chuyên gia và giúp doanh nghiệp Việt Nam tích lũy kinh nghiệm triển khai các hệ thống quy mô lớn.

Đóng góp cho chuyển đổi số và đào tạo nhân lực

Tại thị trường trong nước, FPT tham gia xây dựng hệ thống số cho cơ quan nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp. Doanh thu dịch vụ công nghệ thông tin trong nước năm 2025 đạt 9.093 tỷ đồng, tăng 11,5%. Công ty cũng tham gia tư vấn và triển khai nhiều nền tảng dữ liệu, quản trị và dịch vụ công.

Song song với hoạt động công nghệ, hệ thống giáo dục của FPT đào tạo nguồn nhân lực cho công nghệ thông tin, kinh doanh và các ngành liên quan. Giá trị xã hội của mô hình này nằm ở sự kết nối giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

Tuy nhiên, đóng góp của một tập đoàn công nghệ không nên chỉ được đo bằng số kỹ sư hoặc doanh thu. Chất lượng nghiên cứu, khả năng sở hữu công nghệ lõi và tỷ lệ sản phẩm có giá trị gia tăng cao mới là những chỉ báo quyết định vị thế dài hạn.

Nguyễn Thị Phương Thảo và việc mở rộng khả năng tiếp cận hàng không

Bà Nguyễn Thị Phương Thảo là một trong những nữ doanh nhân có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực hàng không tư nhân tại Việt Nam. Dấu ấn nổi bật của bà gắn với quá trình phát triển Vietjet và mô hình hàng không chi phí thấp.

Trước khi các hãng giá rẻ phát triển mạnh, việc di chuyển bằng máy bay thường tập trung vào nhóm hành khách có thu nhập tương đối cao. Mô hình tối ưu chi phí, tăng tần suất khai thác và đa dạng hóa mức giá đã giúp hàng không trở nên dễ tiếp cận hơn đối với người lao động, sinh viên và các gia đình.

Năm 2025, Vietjet vận chuyển khoảng 28,2 triệu hành khách trên hơn 153.000 chuyến bay và ghi nhận doanh thu hợp nhất khoảng 82.093 tỷ đồng.

Kết nối thị trường, du lịch và đầu tư

Hàng không tạo ra tác động kinh tế rộng hơn hoạt động bán vé. Một đường bay mới có thể giúp rút ngắn thời gian di chuyển, tăng lượng khách du lịch, hỗ trợ giao thương và mở rộng cơ hội hợp tác giữa các địa phương.

Việc Vietjet phát triển mạng đường bay trong nước và quốc tế góp phần tăng khả năng kết nối của Việt Nam với các thị trường châu Á. Tác động này đặc biệt đáng chú ý đối với những điểm đến chưa có nhiều chuyến bay thẳng hoặc những nhóm hành khách nhạy cảm với giá.

Mô hình hàng không chi phí thấp cũng tạo sức ép cạnh tranh, buộc toàn ngành phải cải thiện giá vé, dịch vụ và hiệu quả khai thác. Đổi lại, doanh nghiệp phải đối mặt với biên lợi nhuận nhạy cảm, chi phí nhiên liệu, tỷ giá, hạ tầng sân bay và các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Vì vậy, tăng trưởng số hành khách chỉ có ý nghĩa bền vững khi đi cùng an toàn, đúng giờ và năng lực tài chính.

Hoạt động cộng đồng và cứu trợ

Vietjet duy trì các chương trình hỗ trợ trẻ em, hoạt động thiện nguyện và cứu trợ trong các tình huống khẩn cấp. Năm 2025, hãng được ghi nhận có đóng góp trong hoạt động hỗ trợ sau động đất tại Myanmar; các đơn vị của Vietjet cũng tổ chức chương trình hỗ trợ người dân và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.

Đóng góp xã hội nổi bật nhất của bà Nguyễn Thị Phương Thảo vẫn là khả năng mở rộng thị trường hàng không và giảm rào cản tiếp cận dịch vụ. Hoạt động thiện nguyện bổ sung cho giá trị đó, nhưng không thay thế yêu cầu cốt lõi về an toàn, chất lượng và quyền lợi hành khách.

Mai Kiều Liên và sự phát triển của ngành dinh dưỡng Việt Nam

Bà Mai Kiều Liên là doanh nhân có ảnh hưởng lâu dài trong ngành thực phẩm và dinh dưỡng. Dưới sự điều hành của bà, Vinamilk phát triển từ doanh nghiệp sản xuất sữa trong nước thành thương hiệu có hệ thống trang trại, nhà máy, phân phối và hoạt động kinh doanh quốc tế.

Dấu ấn của bà không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô doanh nghiệp mà còn ở khả năng tổ chức một chuỗi sản xuất có yêu cầu cao về an toàn thực phẩm, dinh dưỡng, quản lý nguyên liệu và chất lượng sản phẩm.

Nâng năng lực sản xuất và tiêu chuẩn của ngành sữa

Ngành sữa phụ thuộc vào nhiều khâu liên kết: chăn nuôi, thức ăn, thú y, chế biến, kiểm nghiệm, kho vận lạnh và phân phối. Việc xây dựng hệ thống sản xuất quy mô lớn giúp nâng tiêu chuẩn quản lý chất lượng, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và tạo thị trường cho các đối tác trong chuỗi cung ứng.

Vinamilk cũng theo đuổi thị trường quốc tế, qua đó đưa sản phẩm dinh dưỡng sản xuất tại Việt Nam tiếp cận người tiêu dùng bên ngoài thị trường nội địa. Thành quả này có ý nghĩa vì thực phẩm là lĩnh vực phải đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và quy định khác nhau tại từng quốc gia.

Đóng góp cho dinh dưỡng trẻ em

Một trong những hoạt động xã hội có tính liên tục của Vinamilk là Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam. Chương trình đã trao gần 22 triệu ly sữa, tương đương khoảng 83 tỷ đồng, cho hơn 307.000 trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Một số dữ liệu cập nhật trên nền tảng phát triển bền vững của doanh nghiệp cho thấy phạm vi các chương trình dinh dưỡng cộng đồng đã tiếp cận khoảng 550.000 trẻ em trên toàn quốc. Sự khác biệt giữa các con số xuất phát từ phạm vi và thời điểm thống kê khác nhau.

Giá trị của chương trình không chỉ được đo bằng số hộp sữa. Dinh dưỡng trong giai đoạn phát triển của trẻ có liên quan trực tiếp đến thể chất, khả năng học tập và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai. Tuy nhiên, các chương trình tặng sữa chỉ là một phần của giải pháp; hiệu quả lâu dài còn cần chế độ ăn cân bằng, giáo dục dinh dưỡng và chăm sóc y tế.

Hướng đến sản xuất bền vững

Vinamilk đã công bố lộ trình Net Zero 2050 và áp dụng các biện pháp đo lường phát thải, xử lý nước thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển mô hình trang trại xanh. Theo dữ liệu năm 2025 của doanh nghiệp, 4,39% lượng nước sử dụng trong sản xuất được tái chế hoặc tái sử dụng, trong khi nước thải tại các nhà máy và trang trại được xử lý theo tiêu chuẩn công bố.

Những cam kết môi trường cần được đánh giá bằng tiến độ giảm phát thải thực tế qua từng năm, thay vì chỉ dựa trên mục tiêu dài hạn. Đây cũng là thước đo quan trọng đối với đóng góp của doanh nhân trong ngành sản xuất thực phẩm.

Điểm chung trong đóng góp của các doanh nhân Việt Nam tiêu biểu

Bốn doanh nhân hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau nhưng có một số điểm chung đáng chú ý.

Thứ nhất, họ không chỉ khai thác một thị trường có sẵn mà còn góp phần mở rộng hoặc tái định hình thị trường đó. VinFast thúc đẩy phương tiện điện; FPT mở rộng xuất khẩu dịch vụ công nghệ; Vietjet phổ cập hàng không; Vinamilk phát triển hệ sinh thái sản xuất và dinh dưỡng quy mô lớn.

Thứ hai, đóng góp xã hội của họ thường gắn trực tiếp với năng lực cốt lõi của doanh nghiệp. Doanh nghiệp công nghệ đào tạo nhân lực số, doanh nghiệp sữa hỗ trợ dinh dưỡng, hãng hàng không tăng kết nối và doanh nghiệp xe điện thúc đẩy giao thông xanh. Mối liên kết này giúp hoạt động xã hội có khả năng duy trì lâu hơn so với các chương trình thiện nguyện rời rạc.

Thứ ba, ảnh hưởng tích cực luôn đi kèm giới hạn. Tăng trưởng nhanh có thể tạo áp lực tài chính; công nghệ mới đòi hỏi đầu tư lớn; hàng không phải kiểm soát an toàn và phát thải; ngành thực phẩm phải bảo đảm chất lượng và tính minh bạch. Vì vậy, không nên đánh giá doanh nhân chỉ bằng quy mô tài sản hoặc những tuyên bố truyền thông.

Cách đánh giá đóng góp của một doanh nhân khách quan hơn

Để nhận diện một doanh nhân tiêu biểu, người đọc có thể kiểm tra ba nhóm chỉ báo.

Kết quả kinh doanh cần được xem qua doanh thu, lợi nhuận, thị phần, thị trường xuất khẩu và khả năng duy trì hoạt động. Một doanh nghiệp tăng quy mô nhưng liên tục phụ thuộc vào nguồn vốn mới sẽ có mức độ bền vững khác với doanh nghiệp tạo được dòng tiền ổn định.

Tác động ngành thể hiện qua công nghệ được làm chủ, chuỗi cung ứng được hình thành, tiêu chuẩn được nâng lên và những thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Đây là lớp đóng góp có giá trị lâu dài hơn một chiến dịch quảng bá hoặc một giải thưởng cá nhân.

Tác động xã hội cần có số liệu về đối tượng thụ hưởng, nguồn lực đã投入, thời gian duy trì và kết quả thực tế. Hoạt động xã hội càng gắn với năng lực chuyên môn của doanh nghiệp thì khả năng tạo ảnh hưởng bền vững càng cao.

Quan trọng nhất, thành tựu của doanh nhân phải được nhìn trong mối quan hệ với tập thể người lao động, đối tác, nhà đầu tư và môi trường thể chế. Một nhà lãnh đạo có thể đề ra tầm nhìn, nhưng kết quả luôn là sản phẩm của cả một hệ thống.

Những doanh nhân Việt Nam tiêu biểu hiện nay đóng góp cho đất nước theo nhiều cách: xây dựng ngành công nghiệp mới, xuất khẩu tri thức, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, tạo việc làm và đầu tư cho cộng đồng.

Phạm Nhật Vượng thể hiện tham vọng công nghiệp và chuyển đổi xanh; Trương Gia Bình góp phần nâng vị thế công nghệ Việt Nam; Nguyễn Thị Phương Thảo thúc đẩy khả năng kết nối bằng hàng không; Mai Kiều Liên tạo dấu ấn trong ngành dinh dưỡng và các chương trình dành cho trẻ em.

Giá trị lớn nhất của họ không nằm ở danh hiệu “tiêu biểu”, mà ở khả năng biến năng lực kinh doanh thành tác động có thể đo lường đối với nền kinh tế và đời sống xã hội. Việc đánh giá vẫn cần dựa trên dữ liệu, hiệu quả dài hạn và cả những giới hạn của từng mô hình phát triển.