Cách xây dựng đội ngũ sáng lập startup

Đội ngũ sáng lập không cần nhiều người, nhưng cần đúng người.

Vì sao đội ngũ sáng lập quyết định khả năng phát triển của startup?

Startup luôn hoạt động trong điều kiện thiếu nguồn lực, chưa có quy trình ổn định và phải liên tục kiểm chứng mô hình kinh doanh. Trong bối cảnh đó, đội ngũ sáng lập chính là bộ máy ra quyết định nhanh nhất và chịu trách nhiệm cho mọi lựa chọn quan trọng.

Một đội ngũ mạnh mang lại nhiều lợi thế:

·         Đa dạng góc nhìn khi giải quyết vấn đề

·         Giảm rủi ro phụ thuộc vào một cá nhân

·         Tăng tốc độ triển khai sản phẩm và thị trường

·         Tạo niềm tin với nhà đầu tư, đối tác và nhân sự đầu tiên

·         Duy trì khả năng thích nghi khi startup phải thay đổi chiến lược

Ngược lại, nếu các nhà sáng lập có năng lực giống nhau hoặc thiếu sự phối hợp, startup dễ rơi vào tình trạng chậm ra quyết định, xung đột hoặc bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng.

Ba nguyên tắc xây dựng đội ngũ sáng lập startup

Bổ trợ năng lực thay vì giống nhau

Sai lầm phổ biến là lựa chọn đồng sáng lập vì thân thiết hoặc có cùng chuyên môn.

Thực tế, đội ngũ hiệu quả thường bao gồm các năng lực bổ sung cho nhau như:

·         Xây dựng sản phẩm

·         Phát triển công nghệ

·         Kinh doanh và bán hàng

·         Marketing và tăng trưởng

·         Quản trị tài chính

·         Vận hành doanh nghiệp

Mỗi thành viên nên có một lĩnh vực chịu trách nhiệm chính và đủ năng lực để đưa ra quyết định trong phạm vi đó.

Có chung tầm nhìn

Khác biệt về chuyên môn là lợi thế, nhưng khác biệt về mục tiêu dài hạn lại dễ tạo ra mâu thuẫn.

Ngay từ đầu, các nhà sáng lập cần thống nhất:

·         Startup muốn giải quyết vấn đề gì

·         Mục tiêu trong 3–5 năm

·         Quan điểm về tăng trưởng

·         Mức độ chấp nhận rủi ro

·         Văn hóa làm việc

·         Tiêu chí đưa ra quyết định

Một tầm nhìn thống nhất giúp đội ngũ giữ được định hướng khi phải thay đổi chiến lược hoặc đối mặt với khó khăn.

Cam kết dài hạn

Khởi nghiệp thường kéo dài nhiều năm trước khi tạo ra kết quả rõ ràng.

Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là năng lực mà còn là:

·         Mức độ sẵn sàng cống hiến

·         Khả năng chịu áp lực

·         Tính kiên trì

·         Trách nhiệm với quyết định chung

Cam kết dài hạn giúp giảm nguy cơ một thành viên rời đi đúng thời điểm startup cần họ nhất.

Những vai trò quan trọng trong đội ngũ sáng lập

Không phải startup nào cũng cần đầy đủ mọi vị trí ngay từ đầu, nhưng phần lớn đều cần bao phủ các nhóm vai trò sau.

Người định hướng sản phẩm

Chịu trách nhiệm:

·         Hiểu khách hàng

·         Xây dựng sản phẩm

·         Xác định ưu tiên phát triển

·         Kiểm chứng nhu cầu thị trường

Người phát triển công nghệ

Đảm nhiệm:

·         Kiến trúc hệ thống

·         Phát triển phần mềm

·         Bảo mật

·         Khả năng mở rộng của sản phẩm

Người phát triển kinh doanh

Tập trung vào:

·         Tìm khách hàng

·         Bán hàng

·         Xây dựng doanh thu

·         Thiết lập quan hệ đối tác

Người quản trị vận hành

Đảm bảo:

·         Tài chính

·         Quy trình

·         Nhân sự

·         Pháp lý

·         Quản trị nội bộ

Ở giai đoạn rất sớm, một người có thể kiêm nhiều vai trò. Tuy nhiên, mỗi vai trò vẫn cần có người chịu trách nhiệm chính để tránh chồng chéo trong quá trình điều hành.

Cách phân chia vai trò giữa các đồng sáng lập

Phân chia vai trò hiệu quả cần dựa trên năng lực thực tế thay vì chức danh.

Một số nguyên tắc nên áp dụng:

·         Mỗi người có một lĩnh vực chịu trách nhiệm chính

·         Quyền quyết định gắn với trách nhiệm

·         Xác định rõ phạm vi phối hợp

·         Thống nhất quy trình xử lý khi có bất đồng

·         Rà soát và điều chỉnh khi startup phát triển

Việc mô tả rõ trách nhiệm ngay từ đầu giúp giảm xung đột và tăng tốc độ ra quyết định.

Cam kết cần được thể hiện bằng hành động

Nhiều startup thất bại không phải vì thiếu ý tưởng mà vì đội ngũ sáng lập thiếu sự thống nhất trong cam kết.

Các nội dung nên được thống nhất sớm bao gồm:

·         Thời gian làm việc toàn thời gian hay bán thời gian

·         Phân chia cổ phần

·         Quyền biểu quyết

·         Điều kiện chuyển nhượng cổ phần

·         Cơ chế xử lý khi một đồng sáng lập rời công ty

·         Nguyên tắc giải quyết tranh chấp

Những thỏa thuận này giúp bảo vệ cả doanh nghiệp và các thành viên khi xuất hiện tình huống ngoài dự kiến.

Những sai lầm thường gặp khi xây dựng đội ngũ sáng lập startup

Một số sai lầm phổ biến gồm:

·         Chọn đồng sáng lập chỉ vì quen biết

·         Mọi người đều có cùng chuyên môn

·         Không thống nhất tầm nhìn

·         Phân chia cổ phần theo cảm tính

·         Không xác định rõ vai trò

·         Tránh thảo luận các vấn đề khó ngay từ đầu

·         Đánh giá thấp yếu tố cam kết dài hạn

Việc nhận diện sớm các sai lầm này giúp startup giảm rủi ro trong quá trình phát triển.

Một đội ngũ sáng lập startup mạnh không phải là tập hợp của những cá nhân xuất sắc giống nhau, mà là những người có năng lực bổ trợ, vai trò rõ ràng và cùng cam kết theo đuổi mục tiêu chung. Khi xây dựng được nền tảng này ngay từ đầu, startup sẽ có khả năng thích nghi tốt hơn trước thay đổi, ra quyết định nhanh hơn và tạo niềm tin với khách hàng, đối tác cũng như nhà đầu tư.