Các cấp độ chiến lược doanh nghiệp

Ba cấp độ chiến lược doanh nghiệp phổ biến gồm:

·         Chiến lược cấp công ty (Corporate Strategy)

·         Chiến lược cấp đơn vị kinh doanh (Business Strategy)

·         Chiến lược cấp chức năng (Functional Strategy)

Ba cấp độ này có mối quan hệ từ trên xuống dưới:

Chiến lược cấp công ty xác định doanh nghiệp nên hoạt động trong lĩnh vực nào

↓

Chiến lược cấp đơn vị kinh doanh xác định cách cạnh tranh trong từng thị trường

↓

Chiến lược cấp chức năng xác định từng bộ phận cần làm gì để hỗ trợ mục tiêu chung

Cấp độ chiến lược cấp công ty (Corporate Strategy)

Chiến lược cấp công ty là cấp độ cao nhất trong hệ thống chiến lược doanh nghiệp. Đây là nơi ban lãnh đạo xác định hướng phát triển tổng thể của toàn tổ chức.

Vai trò của chiến lược cấp công ty

Chiến lược cấp công ty trả lời các câu hỏi lớn như:

·         Doanh nghiệp nên tham gia những ngành hoặc thị trường nào?

·         Nên mở rộng, thu hẹp hay duy trì lĩnh vực kinh doanh hiện tại?

·         Nên phân bổ nguồn lực giữa các đơn vị kinh doanh như thế nào?

·         Làm thế nào để tạo lợi thế tổng thể cho toàn doanh nghiệp?

Ở cấp độ này, doanh nghiệp tập trung vào bức tranh toàn cảnh thay vì hoạt động vận hành cụ thể.

Các quyết định phổ biến ở cấp công ty

Một số định hướng thường gặp gồm:

·         Tăng trưởng thông qua mở rộng thị trường

·         Đa dạng hóa ngành nghề kinh doanh

·         Sáp nhập hoặc mua lại doanh nghiệp khác

·         Tái cấu trúc danh mục kinh doanh

·         Tập trung nguồn lực vào lĩnh vực có tiềm năng cao

Ví dụ:

Một tập đoàn có thể quyết định phát triển đồng thời lĩnh vực công nghệ, tài chính và bán lẻ. Đây là quyết định thuộc chiến lược cấp công ty vì nó liên quan đến phạm vi hoạt động tổng thể.

Cấp độ chiến lược cấp đơn vị kinh doanh (Business Strategy)

Chiến lược cấp đơn vị kinh doanh tập trung vào cách một doanh nghiệp hoặc một đơn vị cụ thể cạnh tranh trên thị trường.

Nếu chiến lược cấp công ty trả lời:

“Doanh nghiệp nên kinh doanh ở đâu?”

thì chiến lược cấp đơn vị kinh doanh trả lời:

“Doanh nghiệp sẽ cạnh tranh như thế nào?”

Vai trò của chiến lược cấp đơn vị kinh doanh

Cấp độ này xác định:

·         Khách hàng mục tiêu

·         Đối thủ cạnh tranh

·         Giá trị khác biệt cung cấp cho khách hàng

·         Cách tạo lợi thế cạnh tranh

Các hướng chiến lược cạnh tranh phổ biến

Doanh nghiệp có thể lựa chọn:

·         Chiến lược dẫn đầu về chi phí: cạnh tranh bằng khả năng cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ với chi phí thấp hơn

·         Chiến lược khác biệt hóa: tạo sự khác biệt về chất lượng, thương hiệu, công nghệ hoặc trải nghiệm khách hàng

·         Chiến lược tập trung: phục vụ một phân khúc thị trường cụ thể

Ví dụ:

Một công ty sản xuất điện thoại có thể lựa chọn cạnh tranh bằng giá thấp, công nghệ camera vượt trội hoặc tập trung vào nhóm khách hàng cao cấp.

Đó là quyết định ở cấp chiến lược kinh doanh.

Cấp độ chiến lược cấp chức năng (Functional Strategy)

Chiến lược cấp chức năng là cấp độ triển khai cụ thể nhất trong hệ thống chiến lược doanh nghiệp.

Cấp độ này chuyển định hướng cạnh tranh thành kế hoạch hành động của từng phòng ban.

Vai trò của chiến lược cấp chức năng

Mỗi bộ phận trong doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược riêng để hỗ trợ mục tiêu chung:

·         Marketing

·         Tài chính

·         Nhân sự

·         Sản xuất

·         Công nghệ thông tin

·         Nghiên cứu và phát triển

Ví dụ về chiến lược cấp chức năng

Nếu doanh nghiệp lựa chọn chiến lược khác biệt hóa sản phẩm:

Bộ phận marketing có thể tập trung xây dựng thương hiệu cao cấp

Bộ phận nghiên cứu và phát triển tập trung đổi mới sản phẩm

Bộ phận sản xuất tập trung kiểm soát chất lượng

Bộ phận nhân sự tuyển dụng nhân lực có chuyên môn phù hợp

Các hoạt động này tạo thành sự hỗ trợ trực tiếp cho chiến lược cấp đơn vị kinh doanh.

Mối quan hệ giữa các cấp độ chiến lược doanh nghiệp

Ba cấp độ chiến lược không hoạt động độc lập mà tạo thành một hệ thống liên kết.

Chiến lược cấp công ty định hướng

Xác định phạm vi phát triển tổng thể của doanh nghiệp.

Chiến lược cấp đơn vị kinh doanh chuyển hóa

Biến định hướng tổng thể thành lợi thế cạnh tranh trong từng thị trường.

Chiến lược cấp chức năng triển khai

Biến mục tiêu cạnh tranh thành hành động cụ thể của từng bộ phận.

Có thể hình dung như sau:

Chiến lược cấp công ty

        ↓

Chiến lược cấp đơn vị kinh doanh

        ↓

Chiến lược cấp chức năng

        ↓

Hoạt động thực thi hằng ngày

Nếu một cấp độ không đồng bộ với cấp độ còn lại, doanh nghiệp có thể gặp tình trạng:

·         Mục tiêu không rõ ràng

·         Nguồn lực phân bổ sai hướng

·         Các phòng ban hoạt động rời rạc

·         Khó đạt được lợi thế cạnh tranh

Sự khác biệt giữa ba cấp độ chiến lược doanh nghiệp

Vì sao doanh nghiệp cần phân chia cấp độ chiến lược?

Việc phân chia chiến lược thành nhiều cấp độ giúp doanh nghiệp:

·         Đảm bảo mọi quyết định hướng về cùng một mục tiêu

·         Phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn

·         Kết nối giữa lãnh đạo và hoạt động thực thi

·         Xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững

·         Kiểm soát tốt quá trình triển khai chiến lược

Một chiến lược cấp cao nhưng không được chuyển hóa thành hành động cụ thể sẽ khó tạo ra kết quả thực tế.

Ngược lại, các hoạt động chức năng nếu không gắn với định hướng chung có thể khiến doanh nghiệp tiêu tốn nguồn lực mà không đạt mục tiêu dài hạn.

Những hiểu lầm phổ biến về cấp độ chiến lược doanh nghiệp

Chiến lược chỉ thuộc về ban lãnh đạo cấp cao

Thực tế, lãnh đạo chịu trách nhiệm định hướng, nhưng việc triển khai chiến lược cần sự tham gia của toàn bộ tổ chức.

Chiến lược kinh doanh và chiến lược doanh nghiệp là một

Hai khái niệm này có liên quan nhưng khác nhau.

Chiến lược doanh nghiệp tập trung vào toàn bộ danh mục hoạt động

Trong khi chiến lược kinh doanh tập trung vào cách một đơn vị cạnh tranh trong thị trường cụ thể.

Chiến lược chức năng chỉ là kế hoạch tác nghiệp

Chiến lược chức năng không chỉ là danh sách công việc ngắn hạn mà là cách mỗi bộ phận tạo đóng góp dài hạn cho mục tiêu cạnh tranh.

Cách xây dựng hệ thống chiến lược doanh nghiệp hiệu quả

Một quy trình cơ bản gồm:

Xác định định hướng cấp công ty

Doanh nghiệp cần làm rõ:

·         Tầm nhìn

·         Sứ mệnh

·         Lĩnh vực hoạt động

·         Mục tiêu dài hạn

Xây dựng chiến lược cạnh tranh

Doanh nghiệp xác định:

·         Thị trường mục tiêu

·         Khách hàng trọng tâm

·         Lợi thế cạnh tranh

Chuyển hóa thành chiến lược chức năng

Các phòng ban xây dựng kế hoạch phù hợp để hỗ trợ mục tiêu chung.

Đánh giá và điều chỉnh

Chiến lược cần được theo dõi thường xuyên để thích nghi với thay đổi của thị trường.

Cấp độ chiến lược doanh nghiệp là một hệ thống liên kết từ định hướng tổng thể đến hành động cụ thể. Hiểu rõ ba cấp độ gồm chiến lược cấp công ty, chiến lược cấp đơn vị kinh doanh và chiến lược cấp chức năng giúp doanh nghiệp xây dựng kế hoạch nhất quán, phân bổ nguồn lực hiệu quả và biến mục tiêu dài hạn thành kết quả thực tế.